Wanneer cijfers en spreadsheets de bovenhand nemen, raakt het menselijke aspect van leiderschap al snel bedolven. De cijfers moeten kloppen. Maar wie bewaakt dan nog de menselijke maat?
Stijn Staes weet hoe dat voelt, van beide kanten. Hij zat zelf jaren in het management en was onder meer vier jaar algemeen directeur van een grote jeugdinstelling. Vandaag werkt hij al ruim zeven jaar als zelfstandig ondernemer, coach, spreker en podcastmaker voor leidinggevenden. Hij schreef het boek Als geld en succes niet gelukkig maken, wat dan wel?
Vraag je hem wie hij is, dan zegt hij simpelweg: een mens. Iemand die leert omgaan met de hoogtes en laagtes van het leven.
Ik ging met hem in gesprek in mijn podcastcaravan, over hoe je als leider dicht bij jezelf blijft in een economisch harde realiteit.
Hoe blijf je dicht bij jezelf, wat er ook gebeurt?
Stijn streeft naar een staat van gelijkmoedigheid. In het boeddhisme heet dat equanimity.
Hij ziet een wereld die vaak in uitersten leeft. Alles is heel groot en heel spannend. Of we zitten diep in een burn-out, en dan zitten we jaren thuis.
Gelijkmoedigheid zit daartussen. Niet onverschillig, wel stevig. Hoe kan ik met alles wat er gebeurt toch dicht bij mezelf blijven? Genieten van de goede momenten. En dat meenemen naar de momenten dat het minder gaat.
Ik vind dat een mooi woord voor iets wat veel leiders zoeken. Want wie zelf heen en weer geslingerd wordt, kan moeilijk rust brengen in een team.
Kwetsbaar, of gewoon mens?
Ik spreek graag over kwetsbaar leiderschap. Stijn zette daar een vraagteken bij. En hij had een punt.
"Wat is er nu kwetsbaar aan gewoon mens zijn?" vroeg hij. Voor hem heeft het woord een lading die je kleiner maakt. Het gaat er niet om dat je je kwetsbaar opstelt. Het gaat erom dat je er helemaal mag zijn. Met alle emoties die daarbij horen.
Hij gaf een voorbeeld. Een leidinggevende van een groot bedrijf had zich tijdens corona te pletter gewerkt. Ze voelde zich onzichtbaar. Niemand zag wat ze deed. Samen werkten ze aan haar nieuwjaarsspeech. Ze sprak haar dankbaarheid uit, erkende wat haar mensen hadden doorgemaakt, en zei eerlijk dat het ook voor haar een gevecht was geweest. Er vloeide een traan. En net toen werd ze gezien.
Stijns zin blijft bij me hangen: je kunt maar gezien worden als je laat zien waarin je gezien wilt worden.
Geen huilceremonie, geen drama. Wel tonen wat je raakt. Daar herken ik de sleutel Leadership uit mijn Heart Rocking Organisations-model. Wie zich als mens laat zien, maakt het voor anderen veilig om dat ook te doen. Ook op het werk zijn we allemaal mensen.
Moet het altijd maar groter en beter?
Stijn coacht vooral CEO's, zaakvoerders en managers. Veel van hen vinden het moeilijk om het menselijke te bewaren in een wereld die spreadsheets en cijfers belangrijker vindt dan mensen.
Hij is daar eerlijk over: de cijfers moeten kloppen. Als ze niet kloppen, klopt het ook niet voor je mensen. Dan moet je mensen ontslaan. Maar het vraagt een evenwicht. Eerst voor jezelf, dan voor je organisatie.
Zijn doel: dat jij kan groeien als mens, dat je mensen kunnen groeien, en dat je organisatie kan groeien. Op een duurzame manier.
En daar zit een kanttekening. Groei is volgens Stijn een beetje een modewoord geworden. Het moet altijd maar groter, altijd maar beter. Hij noemt het bijna een epidemie.
Dat herken ik. Groei is niet slecht. Maar de vraag is: welke groei past bij jou en bij je organisatie? Voor de ene is dat groter worden, maar mensgericht. Voor de andere is dat bewust kleiner blijven en terug naar de essentie. Allebei kan. Zolang je het kiest, en niet zomaar meeloopt.
Hoe hou je het vuur brandend, zonder dat het alles verbrandt?
Stijn begon dit stuk met een eerlijke zin: "Laten we van bij het begin zeggen dat ik daar soms ook in faal."
Doelgericht aan je missie werken begint voor hem bij de vraag: waar wil ik het verschil maken, en waar gaat mijn energie naartoe? Dat is iets anders dan enkel doen waar je zin in hebt. Soms is je missie zelfs groter dan je eigen leven. De eerste vrouwen die voor stemrecht vochten, hebben zelf nooit mogen stemmen. Ze vochten er wel voor.
Tegelijk ziet hij veel gepassioneerde ondernemers met een prachtig product. Tot het bedrijf de overhand neemt. Je verliest jezelf, je relaties lijden eronder, je bedrijf ook. Dan klopt het verhaal niet meer.
Zijn advies: hou dat vuur warm, maar laat het niet het hele bos verbranden. Weet wanneer je het hoger mag zetten, en wanneer je het moet dimmen.
En zoek daar hulp bij. Stijn wou op zijn 51e opnieuw leren skiën. Hij nam een skileraar, want anders zou hij in al zijn enthousiasme zeker een been breken. Voor je eigen zaak doen we dat veel minder snel. Het is je eigen vuur, dus je wil er geen bemoeienis in. Toch noemt hij de hulpvraag de moeilijkste, en de belangrijkste.
It takes a village. Laat mensen meekijken naar je zaak en naar jezelf. En weet tegelijk: ik blijf in charge.
Wat als je jezelf iets belooft, en het lukt niet?
Stijn is heel bewust bezig met persoonlijke ontwikkeling. Hij laat zich zelf coachen, volgt een jaarprogramma en leest veel. Zijn dag ziet er zo uit:
- Om half zes opstaan.
- Een uur mediteren.
- Wat sporten en lezen.
- 's Avonds even terugblikken: hoe is de dag verlopen?
Indrukwekkend. Maar het sterkste vond ik wat er gebeurt als het eens niet lukt. De ochtend van ons gesprek had hij maar drie kwartier gemediteerd. Vroeger sloeg hij zichzelf daarvoor. Nu kiest hij voor mildheid. Naar zichzelf, en naar anderen. Iemand zegt last minute af? Dan hoopt hij eerst dat er niets ergs gebeurd is.
Integriteit vindt hij cruciaal: doe wat je zegt. Maar discipline zonder mildheid wordt een stok om jezelf mee te slaan. Daar herken ik de sleutel Learning & Development. Groeien is geen prestatie. Het is een context waarin je mag leren, ook van wat niet lukt.
En jij?
Neem er even vijf minuten voor:
- Wat laat jij zien, en waarin wil je eigenlijk gezien worden?
- Wanneer sta jij als leider gewoon mens in je team?
- Welke groei kies jij bewust, en waar loop je gewoon mee?
- Wie is jouw skileraar?
Wil je Stijn zelf horen? Ook over hoe hij zijn ontslag als directeur afrondde zonder wrok, en welke vraag hij mij op het einde stelde?
Luister hier naar de aflevering met Stijn Staes
Voel je bij het lezen dat er bij jullie iets wringt, maar weet je niet goed waar? Dan zit het vaak onder de waterlijn. De gratis Waterlijn-Checklist helpt je om dat in een paar minuten naar boven te halen. En herken je drie of meer signalen, dan kijken we er samen naar in een Heart Rocking Scan.